Ubuntu tabanlı bir sunucuyu (VDS veya VPS) yönetmeye başladığınızda, grafik arayüzler yerine komut satırını (Terminal) kullanmak işlemlerinizi çok daha hızlı, güvenli ve verimli yapmanızı sağlar. Ubuntu 20.04 LTS (Focal Fossa), uzun süreli destek (LTS) yapısı, kararlılığı ve geniş yazılım desteği sayesinde sunucu dünyasında en çok tercih edilen sürümlerden biridir.
Verisunucu.net olarak hazırladığımız bu kapsamlı rehberde; Ubuntu 20.04 sunucunuzda en sık ihtiyaç duyacağınız temel terminal komutlarını, dosya yönetimini, paket yönetim araçlarını ve servis yönetimini tüm detaylarıyla inceliyoruz.
1. Temel Dizin ve Dosya Yönetimi Komutları
Sunucu içerisinde klasörler (dizinler) arasında gezinmek, dosya oluşturmak veya silmek için kullanılan temel komutlar şunlardır:
-
pwd(Print Working Directory): Şu an hangi dizin (klasör) içinde olduğunuzu gösterir.Bash
pwd -
ls(List): Bulunduğunuz dizindeki dosya ve klasörleri listeler.-
Tüm detayları ve gizli dosyaları görmek için:
ls -la
-
-
cd(Change Directory): Klasörler arasında geçiş yapmanızı sağlar.-
Örnek:
cd /var/www(Belirtilen dizine gider) -
Bir üst dizine çıkmak için:
cd ..
-
-
mkdir(Make Directory): Yeni bir klasör oluşturur.-
Örnek:
mkdir yeni_klasor
-
-
rm(Remove): Dosya veya klasör silmek için kullanılır.-
Klasör ve içindekileri kalıcı silmek için:
rm -rf klasor_adi(Dikkat: Geri dönüşü yoktur!)
-
-
cpvemv:cpdosyaları kopyalamak,mvise dosyaları taşımak veya yeniden adlandırmak için kullanılır.
2. Ubuntu Paket Yönetimi (apt)
Ubuntu ve Debian tabanlı sistemlerde yazılım yüklemek, güncellemek veya kaldırmak için apt paket yöneticisi kullanılır.
-
Paket Listesini Güncelleme: Sunucunuzdaki depo listesini güncellemek için ilk olarak şu komutu çalıştırın:
Bash
sudo apt update -
Sistemi Yükseltme (Güncelleme): Yüklü tüm paketleri en son sürüme güncellemek için:
Bash
sudo apt upgrade -y -
Yeni Paket (Yazılım) Yükleme: Örneğin sunucuya
htopizleme aracını kurmak için:Bash
sudo apt install htop -y -
Paket Kaldırma: Sisteminizde artık ihtiyaç duymadığınız bir yazılımı silmek için:
Bash
sudo apt remove paket_adi
3. Sistem Durumu ve Kaynak İzleme Komutları
Sunucunuzun anlık performansını, bellek (RAM) tüketimini ve işlemci (CPU) yükünü takip etmek için şu araçları kullanabilirsiniz:
-
topveyahtop: Anlık olarak çalışan süreçleri, CPU ve RAM tüketimini listeleyen interaktif araçlardır. (htopgörsel olarak çok daha gelişmiştir). -
df -h: Sunucunuzdaki disk alanının doluluk oranını ve boş alanları okunabilir formatta gösterir.Bash
df -h -
free -h: Sunucudaki toplam, kullanılan ve boş RAM miktarını gösterir. -
uptime: Sunucunun ne kadar süredir kesintisiz açık olduğunu ve anlık sistem yük ortalamalarını gösterir.
4. Servis Yönetimi (systemctl)
Ubuntu 20.04 üzerinde çalışan web servislerini (Apache, Nginx, MySQL, SSH vb.) yönetmek için systemctl komutu kullanılır.
-
Servis Durumunu Kontrol Etme:
Bash
sudo systemctl status nginx -
Servisi Başlatma / Durdurma:
Bash
sudo systemctl start apache2 sudo systemctl stop apache2 -
Servisi Yeniden Başlatma:
Bash
sudo systemctl restart mysql -
Servisin Sunucu Açılışında Otomatik Başlamasını Sağlama:
Bash
sudo systemctl enable ssh
Sıkça Sorulan Sorular
Ubuntu 20.04 için komut yazarken neden “Permission denied” hatası alırım? Linux sistemlerde kritik dosyalara erişmek, paket kurmak veya sistem servislerini değiştirmek için yönetici haklarına sahip olmanız gerekir. Komutun başına sudo ekleyerek yetkili kullanıcı haklarıyla çalıştırabilirsiniz.
Ubuntu 20.04 LTS desteği ne zaman sona eriyor? Ubuntu 20.04 LTS sürümü, 2025 yılında standart destek süresini tamamlamıştır. Kritik güvenlik güncellemelerini almaya devam etmek (Ubuntu Pro ile) veya güncel paket kararlılığı için sunucunuzu üst sürümlere (Ubuntu 22.04 veya 24.04 gibi) yükseltmeniz önerilir.
Yüksek Performanslı ve Kesintisiz Sunucu Altyapısı İçin: Verisunucu.net
Ubuntu komutlarını öğrenip pratik yapabileceğiniz, yüksek performanslı ve tam yetkili bir sunucu altyapısına ihtiyacınız vardır. %100 NVMe SSD disk mimarisi, yüksek hızlı network hatları ve kesintisiz erişim imkanı sunan Vds satın al paketlerimizle Ubuntu dünyasına hemen adım atabilirsiniz.
Daha bütçe dostu, esnek ve anında kurulum avantajına sahip çözümler arıyorsanız, Vps satın al seçeneklerimizi inceleyebilir; Verisunucu.net kalitesiyle profesyonel bir sunucu deneyimi yaşayabilirsiniz!
